بالاى تپه‌هاى مكه در غار حراء با رسيدن بانگ زنگدار وحى : بخوان اى محمد به نام پروردگار آفريننده‌ات اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ شكافت . سوگند به لحظهء بيرون زدن خون از شاهرگهاى سبط شهيد پيامبر ( ص ) در كربلا براى برانگيخته شدن انقلاب حق در برابر تاريكى جاهليت و جريان يافتن پيروى از راه حق بار ديگر . سوگند به همهء لحظه‌هاى شكفتگى و رهايى در جريان پيشرفت بشر پس از متراكم شدن تاريكيهاى ستم و نادانى و سركوبى و گمراهى . سوگند به فجر عدالت فراگير با ظهور خورشيد تازه كنندهء رسالت اسلام ، / 87 امام مهدى منتظر ( عجل اللَّه تعالى فرجه ، كه خدا وعده كرده است كه به او دين حق خود را آشكار و بر همه پيروز خواهد كرد ، هر چند مشركان را خوش نيايد ) . سوگند به همهء اين لحظه‌هاى گرانبها و قاطع : كه حق پيروز خواهد شد ، و اين كه خدا در كمين ستمكاران است . [ 2 ] پس از دو شب تلاش پياپى ، و كار سخت ، و تحمل رنج سفر و طواف و سعى كردن در خانه خدا ، و توقف در عرفه و سپس در مزدلفة ، پس از همهء اين كوششها و رنجها سپيده‌دم عيد مبارك فرا مىرسد ، تا سرهاى حاجيان با انگشتانى از نور رحمت و بركات آن مسح و جايزهء بزرگ ايشان داده شود . با آن كه شبهاى دهگانه مقدم بر فجر است ، هدف از آنها همين فجر است ، و به همين سبب در آيه فجر بر آنها پيشى يافته است ، تا بدانى كه پايان سختى آسانى است ، و اين كه شبهاى جهاد و صبر و پايدارى بر ستم ستمگران به فجر پيروزى آشكار و بزرگ به فرمان خدا پايان مىپذيرد ، به همان گونه كه پايان شبهاى حج فجر عيد است . « وَ لَيالٍ عَشْرٍ - و سوگند به شبهاى دهگانه . » گفته‌اند كه ليال از آن جهت بدون مقدم بودن الف و لام بر آن آمده است تا دليل بر بزرگى آنها بوده باشد ، آرى چنين است ، و شب تلاش و رنج دراز است به همان گونه كه شب چشم به راه بودن و انتظار نيز دراز است ، و شبهاى مؤمنان